مصطفى النوراني الاردبيلي
41
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
به لاتينى : فنيكى گويند . به پارسى : رازيانه گويند . به لغت سيستان : باد تخم گويند . به هندى : سوب و سوى گويند . به سريانى : زرع سامرا گويند . يك نوعش آن است كه تخم آن پهن بود به شكل دانه انجدان و كاشم جز آنكه دانه انجدان به مقدار بزرگتر است . بوى رازيانج تيز مىباشد و معدن اين نوع در بست مىباشد . « 1 » رازيانج يا رازيانه در درجه سوم ، گرم بوده كه هميشه خشك است . در يك درجه بول را از گرده و مثانه مىراند و منفذ خون حيض و همچنين سدهها را بگشايد و مضرت زهر گزندگان را چون عقرب كژدم و زنبور و امثال آن رفع كند و درد گرده را تسكين دهد و آنچه از آن خشك بود تبهاى كهنه را ببرد و ترى آن شير را زياد كند . اگر آب تخم آن در چشم كشيده شود روشنايى را زياد كند و آبى كه طبقات چشم فرود آيد و روشنايى را حايل شود سود دهد و رازيانه دشتى در گرمى و خشكى زيادت باشد از بستانى و سنگ مثانه را بشكند و بول را براند و سدههاى جگر را بگشايد و تبهاى مزمن را سود مىكند . « 2 » درختچهاى است به بلندى 3 تا 4 متر پوست آن سفيد ، برگهايش مقاوم ، آويخته صاف و درخشنده است . گلهاى منفرد بزرگى دارد ، ميوهى آن تك دانه سبز رنگ است كه پس از چيده شدن و خشك شدن به رنگ خرمايى درمىآيد . پوسته اين ميوه سرشار از آنتول است و بوى رازيانه را مىدهد . باديان براى تحرك اشتها ، هضم غذا و ترشح آنزيمهاى گوارشى بسيار مؤثر است رازيانه اگر به مدت طولانى مصرف شود كرمهاى روده را دفع مىكند . تخم رازيانه اگر به
--> ( 1 ) - صيدنه ، قسمت اول ، ص 314 - 315 . ( 2 ) - همان ، قسمت دوم ، ص 863 - 862 .